Johannes

De naam Johannes is afgeleid van het Hebreeuwse Yochanan (יוֹחָנָן), een samenstelling van Yo (een verkorte vorm van Gods naam) en chanan, dat "genadig zijn" betekent. De letterlijke betekenis is daarmee "God is genadig" of "de Heer is genadig". Het is een naam die al in het Oude Testament opduikt, maar zijn enorme verspreiding vooral te danken heeft aan het Nieuwe Testament.

In de evangeliën zijn er twee centrale figuren met deze naam: Johannes de Doper, die Jezus doopte in de Jordaan, en de apostel Johannes, aan wie het vierde evangelie en het bijbelboek Openbaring worden toegeschreven. Door deze twee persoonlijkheden werd de naam al in de vroege kerk buitengewoon geliefd.

Vanuit het Grieks (Ioannes) en het Latijn (Iohannes) verspreidde de naam zich over heel Europa en kreeg in vrijwel elke taal een eigen vorm: John in het Engels, Jean in het Frans, Juan in het Spaans, Giovanni in het Italiaans, Ivan in het Russisch en Johann of Hans in het Duits. In Nederland groeide Johannes uit tot een van de meest gedragen namen ooit, met talloze generaties die hem van vader op zoon meegaven.

De symboliek van "Gods genade" geeft de naam een diepe, hoopvolle laag. Het is geen naam die schreeuwt om aandacht, maar die rustig en stevig staat. In Nederland heeft Johannes iets deftig-vertrouwds: je hoort hem in doopregisters, op schilderijen van Oude Meesters en in de voornamenlijsten van koningen. Tegelijkertijd voelt hij onverwoestbaar fris, misschien juist omdat hij zo geworteld is dat trends er geen vat op krijgen.