Opvang voor je peuter: soorten, kinderopvangtoeslag en vve

Opvang voor kinderen die nog niet naar de basisschool gaan, heet bij de Rijksoverheid dagopvang. Je kind kan daarvoor terecht bij een kindercentrum, bijvoorbeeld een kinderdagverblijf, of bij een gastouder. Staat het kindercentrum of de gastouder geregistreerd in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK), dan heb je mogelijk recht op kinderopvangtoeslag. In datzelfde register kun je ook zoeken naar opvang, onder meer op woonplaats en op type opvangvoorziening.

Misschien ken je de peuterspeelzaal nog van vroeger. Peuterspeelzalen zijn sinds 2018 omgevormd tot kinderopvang. Gaat je kind naar een geregistreerde opvang voor peuters, dan kun je daarvoor dus ook kinderopvangtoeslag krijgen als je aan de voorwaarden voldoet.

Op een rij:

• Kinderdagverblijf: dagopvang in een kindercentrum, voor kinderen die nog niet naar de basisschool gaan
• Gastouder: dagopvang bij een gastouder, die voor kinderopvangtoeslag ook in het LRK moet staan
• Opvang voor peuters: de vroegere peuterspeelzaal, sinds 2018 kinderopvang
• Familie of vrienden: hiervoor krijg je geen kinderopvangtoeslag, tenzij zij gastouder zijn

Kinderopvangtoeslag is volgens de Rijksoverheid een tegemoetkoming voor ouders in de kosten van de kinderopvang. Jij en een eventuele toeslagpartner moeten daarvoor aan een aantal voorwaarden voldoen. Werken telt, maar ook studeren, een traject naar werk of een verplichte inburgeringscursus bij een gecertificeerde instelling. Dat geldt voor jullie allebei.

Voor sommige situaties gelden aanvullende regels, bijvoorbeeld als je co-ouder bent of als je stopt met werken of werkloos wordt. Heeft een van jullie een permanente indicatie vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), dan kan het ook, op voorwaarde dat de andere ouder werkt of een traject naar werk volgt. Alle voorwaarden staan bij Dienst Toeslagen.

De basisvoorwaarden volgens de Rijksoverheid:

• Je krijgt kinderbijslag of een pleegouderbijdrage voor je kind, of je onderhoudt je kind in belangrijke mate
• Het kindercentrum of gastouderbureau staat in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK)
• Je hebt een schriftelijke overeenkomst met het kindercentrum of gastouderbureau, met daarin onder meer de uurprijs en het aantal opvanguren per jaar
• Jij en je toeslagpartner hebben de Nederlandse nationaliteit of een geldige verblijfsvergunning
• Jij en je toeslagpartner werken, studeren, volgen een traject om werk te vinden of volgen verplicht een inburgeringscursus

Kinderopvangtoeslag krijg je niet automatisch. Je vraagt hem zelf aan bij Dienst Toeslagen, met Mijn toeslagen, je persoonlijke omgeving op hun website. Dat kan al zodra je het contract met de opvang hebt getekend. Wacht er niet te lang mee: volgens Dienst Toeslagen doe je de aanvraag uiterlijk binnen 3 maanden nadat de opvang is gestart. Doe je het later, dan loop je toeslag mis.

Na je aanvraag krijg je meestal binnen 5 weken een brief, met de post en in je Berichtenbox op MijnOverheid. Gaat er later nog een broertje of zusje naar de opvang, dan hoef je niet opnieuw aan te vragen. Je geeft dan een wijziging door.

Dit heb je bij de hand als je de aanvraag invult:

• Het opvangcontract, of bijvoorbeeld een factuur van de opvang
• Naam en adres van de opvang
• Het registratienummer uit het Landelijk Register Kinderopvang (LRK)
• Het aantal opvanguren per maand en de kosten van de opvang
• Je jaarinkomen, en dat van je toeslagpartner als je die hebt

Krijg je kinderopvangtoeslag, dan geef je veranderingen zelf door aan Dienst Toeslagen. De Rijksoverheid noemt daarvoor een termijn van 4 weken. Zo voorkom je dat je te veel toeslag krijgt en dat moet terugbetalen, of dat je juist toeslag misloopt. Doorgeven doe je ook via Mijn toeslagen.

Deze veranderingen noemt de Rijksoverheid, en die geef je binnen 4 weken door:

• Je inkomen verandert
• Je peuter gaat meer of minder uren naar de opvang
• Je kind gaat naar een andere soort opvang
• Er gaan meer of minder kinderen naar de opvang, bijvoorbeeld omdat een broertje of zusje ook gaat

Heb je geen recht op kinderopvangtoeslag, of loopt je peuter risico op een achterstand? Dan betaalt de gemeente volgens de Rijksoverheid in sommige gevallen (een deel van) de kosten van de kinderopvang. Heb je geen recht op kinderopvangtoeslag en kan je peuter geen gebruikmaken van voorschoolse educatie, dan kom je in veel gevallen in aanmerking voor een gesubsidieerd peuteraanbod voor een aantal (korte) dagdelen per week. Je peuter kan zich daar ontwikkelen in een veilige, stimulerende omgeving met andere leeftijdgenootjes.

Voorschoolse educatie, de eerste v van vve, is voor peuters van 2,5 tot 4 jaar met een mogelijke (taal)achterstand. Je kind gaat dan ongeveer 16 uur per week naar een kinderopvang met een speciaal programma om de (taal)ontwikkeling te stimuleren. Al spelend leert je kind de Nederlandse taal nog beter, en ook samenwerken en taakgericht werken aan opdrachtjes. Vroegschoolse educatie, de tweede v, is voor kinderen uit groep 1 en 2: ook op de basisschool is er extra aandacht voor kinderen die dat nodig hebben.

De gemeente bepaalt welke kinderen een vve-indicatie krijgen, en meestal gaat dat via het consultatiebureau. Gemeenten kijken bijvoorbeeld naar welke taal de ouders thuis spreken, of naar hoe de taal bij een kind zich ontwikkelt. Loopt je peuter risico op een (taal)achterstand, dan kun je daar ook een plek voor voorschoolse educatie aanvragen. Welke voorwaarden in jouw gemeente gelden, lees je op de website van je gemeente.

Spelen er psychische, sociale of lichamelijke problemen in je gezin en heb je geen recht (meer) op kinderopvangtoeslag? Dan kun je in aanmerking komen voor een sociaal-medische indicatie (SMI) van je gemeente. Je kind kan dan enkele dagen per week naar de kinderopvang, zodat je als ouder tijdelijk wordt ontlast. Weet je niet wat er bij jou mogelijk is, vraag het dan na bij je gemeente, het consultatiebureau of de kinderopvanglocatie.

Het kabinet wil de financiering van de kinderopvang eenvoudiger maken. In het plan wordt de kinderopvangtoeslag afgeschaft en betaalt de overheid in plaats daarvan een subsidie aan kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus. De nieuwe financiering moet volgens de Rijksoverheid op 1 januari 2029 ingaan.

Het is nog geen wet. Na veel reacties via een internetconsultatie heeft de regering de Raad van State om advies gevraagd. Volgens de planning komt het wetsvoorstel daarna in het najaar van 2026 bij de Tweede Kamer, en de Tweede en de Eerste Kamer moeten er nog over beslissen. Tot die tijd werkt het zoals hierboven: je vraagt de toeslag zelf aan en geeft veranderingen op tijd door.

De belangrijkste veranderingen in het wetsvoorstel, zoals de Rijksoverheid ze beschrijft:

• Ouders ontvangen geen geld meer van de overheid: de subsidie gaat rechtstreeks naar de kinderopvangorganisatie of het gastouderbureau, en de overheid vraagt dus ook nooit meer geld terug aan ouders
• De hoogte van de subsidie hangt niet meer af van het inkomen van de ouders: alle werkende ouders krijgen recht op dezelfde vergoeding
• Ouders melden zich 1 keer aan bij de overheid, die vooraf vaststelt of ze werken en recht hebben op gesubsidieerde opvang; een verandering of fout heeft alleen gevolgen voor de toekomst
• Ouders betalen altijd nog een beperkte eigen bijdrage. Gemeenten kunnen die bijdrage betalen en mogen zelf bepalen welke ouders zij extra helpen, bijvoorbeeld werkende ouders met een laag inkomen

• Alles over peuters
• Zindelijk worden: wanneer en hoe