Van peuter naar kleuter: aanmelden, wennen en leerplicht

Bij de overstap naar de basisschool spelen vier leeftijden een rol. De Rijksoverheid zet ze zo op een rij:

• 3 jaar: je kunt je kind aanmelden voor de basisschool.
• 3 jaar en 10 maanden: je kind mag naar de wendagen, als de school die heeft.
• 4 jaar: je kind mag naar de basisschool.
• 5 jaar: de leerplicht begint op de 1e dag van de nieuwe maand nadat je kind 5 jaar is geworden.

Volgens de Rijksoverheid zijn er openbare en bijzondere basisscholen. Openbare basisscholen staan open voor ieder kind en gaan niet uit van een godsdienst of levensbeschouwing. Op bijzondere scholen krijgt je kind les vanuit een godsdienst of levensovertuiging, bijvoorbeeld katholiek, protestants, islamitisch, joods of hindoeïstisch.

Daarnaast zijn er scholen met een onderwijsconcept, zoals montessori, dalton, jenaplan en vrijescholen. Zowel openbare als bijzondere scholen kunnen vanuit zo'n concept lesgeven. Heeft je kind door een beperking of gedragsproblemen extra ondersteuning nodig, dan kan het naar een school voor speciaal basisonderwijs (sbo) of speciaal onderwijs (so).

Vergelijk je een paar scholen, kijk dan ook in de schoolgids. Een basisschool bepaalt zelf hoe de schooldag is ingedeeld, al moet ze zich houden aan de wettelijk verplichte onderwijstijd. In de schoolgids staat volgens de Rijksoverheid hoe de school het lesrooster en de pauzetijden regelt, en de school moet er ook de schooltijden en de weken met een 4-daagse lesweek in vermelden. Voor groep 1 en 2 is een schoolweek van 5 dagen niet verplicht, dus vraag de school hoe de week er voor de kleuters uitziet.

Je kunt je kind aanmelden voor de basisschool als het 3 jaar is. Kijk eerst op de website van je gemeente of je zelf een basisschool mag kiezen, of vraag het aan de school. In sommige gemeenten hebben de scholen afspraken gemaakt over de verdeling van kinderen over de scholen. Soms moet je kind dan in de eigen wijk naar school, soms wordt er geloot of gezorgd dat broers en zussen naar dezelfde school kunnen.

Houd er rekening mee dat een school geen plaats of een wachtlijst kan hebben. Je mag je kind bij meerdere scholen aanmelden.

Denk je dat je kind extra ondersteuning nodig heeft, geef dat dan door bij de aanmelding. De school onderzoekt samen met jou welke ondersteuning je kind nodig heeft en bekijkt of ze die zelf kan geven. Lukt dat niet, dan biedt de school een plek op een andere gewone of speciale school die dat wel kan. De school heeft 6 weken om te bekijken of je kind kan worden toegelaten en kan die periode 1 keer met maximaal 4 weken verlengen. Het is daarom volgens de Rijksoverheid belangrijk dat je je kind op tijd schriftelijk aanmeldt. De Rijksoverheid noemt daarbij minimaal 10 weken voordat het nieuwe schooljaar begint. Meld je later aan, dan kan het zijn dat je kind niet op tijd geplaatst kan worden. Begint je kind op een ander moment, vraag de school dan wanneer je het beste kunt aanmelden.

Vanaf 3 jaar en 10 maanden mag je kind op de meeste basisscholen een aantal (halve) dagen naar school om te wennen. Die wendagen duren maximaal 5 dagen. Niet alle basisscholen hebben wendagen, dus neem daarover contact op met de school.

Heeft de school geen wendagen, dan kun je volgens de GroeiGids aan de leerkracht vragen of je een keer met je kind in de klas mag komen kijken. Na een eerste dag wil je kind misschien van alles vertellen, maar het kan ook juist heel stil zijn. De GroeiGids raadt aan je kind niet te veel te vragen: de verhalen komen nog wel. En zo'n eerste dag zegt nog niet veel over hoe het straks gaat als je kind echt naar school gaat.

Thuis kun je je kind ook een beetje voorbereiden. De GroeiGids noemt onder meer:

• Ga een keer samen naar de school om het schoolplein te laten zien.
• Lees samen een plaatjesboek over naar de basisschool gaan en praat erover met je kind.
• Begin er niet te lang van tevoren over, want jonge kinderen hebben nog weinig gevoel voor tijd.
• Vind je het zelf spannend, probeer dat dan niet te laten merken en praat ontspannen over de eerste dagen.
• Koop samen een rugzak, een broodtrommel en een goed afsluitbare drinkbeker, en laat je kind oefenen met openen en dichtdoen.

Volgens de GroeiGids moet je kind zindelijk zijn en zelf naar de wc kunnen gaan voordat het naar groep 1 gaat. Ook is het handig als je kind zichzelf kan aan- en uitkleden en zelf de rits van de jas dicht kan doen. Gaat dat nog moeilijk, oefen het dan al spelend en begin daar een paar maanden van tevoren mee.

Is je kind nog niet zindelijk, dan kan een basisschool je kind volgens de Rijksoverheid weigeren. Je kunt dan samen met de huisarts en de school een oplossing zoeken. Is je kind door een medische aandoening of beperking niet zindelijk, dan kan de school je kind niet weigeren. De school moet dan extra ondersteuning bieden of een zo passend mogelijke plek op een andere school aanbieden. Maak je je zorgen over de zindelijkheid of de ontwikkeling van je kind, bespreek dat dan met het consultatiebureau of de huisarts.

Wat je kind nog meer mee moet nemen, zoals gymkleren, hoor je meestal van tevoren van school. Gaat je kind nu naar de kinderopvang of voorschool, dan werken die misschien samen met de basisschool. De GroeiGids raadt aan de pedagogisch medewerker te vragen wat zij al doen om je kind op de basisschool voor te bereiden.

Een 4-jarige mag alle dagen naar school, maar hoeft nog niet. Is je kleuter nog erg moe van school, dan raadt de GroeiGids aan met de leerkracht te bespreken dat je kind af en toe een middag thuisblijft voor een middagdutje.

De leerplicht begint op de 1e dag van de nieuwe maand nadat je kind 5 jaar is geworden. Wordt je kind bijvoorbeeld op 12 maart 5, dan begint de leerplicht in april. Vanaf dan moet je kind ingeschreven zijn op een school en naar school gaan.

Soms is een volledige schoolweek nog te veel voor een 5-jarige. Je kind mag dan 5 uur in de week thuisblijven, tot het 6 jaar is. Daarvoor heb je geen toestemming nodig, maar je meldt het wel bij het hoofd van de school, meestal de directeur. Heeft je kind meer rust nodig, dan kun je nog 5 extra uren vrij aanvragen, ook tot je kind 6 jaar is. Daarvoor vraag je toestemming aan de directeur, en in totaal mag het niet meer dan 10 uur per week zijn.

Soms kun je vrijstelling van inschrijving op een school aanvragen, bijvoorbeeld als je kind psychische klachten heeft of lichamelijk heel ziek is en daardoor niet naar school kan. Je hebt daarvoor een verklaring nodig van een arts, psycholoog of pedagoog. De eigen arts van je kind mag die verklaring niet maken. De aanvraag doe je vóór 1 juli bij de leerplichtambtenaar van de gemeente. De vrijstelling geldt steeds voor 1 schooljaar.

• Alles over peuters
• Zindelijk worden: wanneer en hoe