Wat eet een peuter? Zo zit het met eten en drinken van 1 tot 4 jaar

Het Voedingscentrum geeft voor kinderen van 1 tot 4 jaar dezelfde hoeveelheden. Het laagste getal past meer bij een kind van 1 jaar, het hoogste bij een kind van 3 jaar. Het gaat om een gemiddelde: sommige kinderen eten meer dan andere, en het kan ook per dag verschillen.

Je kind voelt volgens het Voedingscentrum zelf goed aan wanneer het genoeg heeft gegeten of gedronken. Eten opdringen of grotere porties aanbieden kun je beter niet doen.

De GroeiGids zet op een rij wat een peuter volgens de Schijf van Vijf ongeveer nodig heeft. Alles is per dag, behalve het laatste punt: dat is per week.

• 1 tot 2 opscheplepels groente (50 tot 100 gram)
• 1 tot 2 keer fruit (150 gram totaal)
• 70 tot 90 gram volkorenbrood en volkoren ontbijtgranen
• 1 tot 2 aardappels (50 tot 100 gram), of 1 tot 2 opscheplepels zilvervliesrijst of volkoren pasta (50 tot 100 gram)
• 2 tot 3 bekertjes zuivel en zuivelalternatieven (300 milliliter totaal)
• In totaal 1 liter drinken
• 20 gram smeerbare en vloeibare vetten en oliën
• 15 tot 20 gram ongezouten noten (onder de 4 jaar geen hele noten, zie hieronder bij verslikken)
• 10 tot 15 gram zachte kaas
• Per week: 125 gram peulvruchten, tofu en tempé, 70 gram vis, 1 ei en 150 gram vlees, waarvan maximaal 50 gram rood vlees

Volgens het Voedingscentrum heeft je kind elke dag ongeveer 1 liter drinken nodig, inclusief melk. Geef daarnaast vooral water, of wissel af met wat licht gezette, lauwe thee. In een bekertje past ongeveer 150 milliliter. Geef je kind ook niet constant drinken, anders heeft het misschien minder trek tijdens de eetmomenten.

Vanaf 1 jaar geef je koemelk. Opvolgmelk blijven geven is niet nodig, en je kunt ook gewoon borstvoeding blijven geven. Je kind heeft elke dag 300 milliliter halfvolle of magere zuivel nodig. Karnemelk of halfvolle of magere yoghurt kan ook. Je kunt deels afwisselen met verrijkte sojadrink: geef dan ongeveer 200 milliliter koemelk en 100 milliliter verrijkte sojadrink. Krijgt je kind nog een aantal keer per dag borstvoeding, dan geef je wat minder andere melkproducten. Speciale peuter- of dreumesmelk is volgens het Voedingscentrum niet nodig.

Sap, diksap, limonade en frisdrank kun je beter niet geven. Er zit veel suiker en daarmee veel calorieën in. Kinderen die suikerhoudende dranken nemen hebben meer kans op overgewicht, en drinkt je kind regelmatig dranken met suiker, dan is de kans op gaatjes groot. Light-frisdrank bevat vaak zuren die het tandglazuur aantasten. Is je kind gewend aan zoete drankjes? Verdun een sapje of siroop dan met steeds meer water.

Gebruikt je kind een papieren rietje, blijf er dan bij of giet het drinken in een beker. Volgens het Voedingscentrum kunnen er stukjes van het rietje loslaten als je kind er lang op sabbelt, met verstikking als mogelijk gevolg.

Het Voedingscentrum adviseert om tussendoor alleen producten uit de Schijf van Vijf te geven, zoals fruit, groente of wat volkorenbrood. Denk aan stukjes appel, peer of mandarijn, plakjes wortel, schijfjes komkommer of reepjes paprika. Geef bij voorkeur niet vaker dan 2 keer iets extra's te eten of drinken, zodat je kind trek houdt in de hoofdmaaltijden. Water kan wel altijd. Minder eetmomenten is ook beter voor de tanden.

De meeste kinderkoekjes, snoepjes en sapjes voor tussendoor zijn volgens het Voedingscentrum niet gezond: ze bevatten veel calorieën, verzadigd vet en zout, en vrijwel geen gezonde voedingsstoffen.

Snoep, koek of een ijsje geef je volgens het Voedingscentrum eerder één keer in de week dan één keer per dag, bijvoorbeeld op zondag. Hou het dan klein: een goede richtlijn is minder dan 75 kilocalorieën. Bij koek of taart past een kinderportie van maximaal een kwart van jouw portie. En beloon je kind met aandacht, niet met snoep.

Let ook op verslikken. Volgens het Voedingscentrum kan je kind zich verslikken in rond of ovaal eten, zoals hele druiven en snoeptomaatjes, en in harde stukjes fruit zoals appel. Snijd druiven en snoeptomaatjes in de lengte doormidden of in kleinere stukjes. Harde dingen zoals appel kun je ook raspen, of eerst even koken of stomen. Geef kinderen onder de 4 jaar geen hele noten of pinda's; notenpasta zonder toegevoegd suiker of zout op brood kan wel. Pas ook op met popcorn, knakworstjes, kauwgom en snoepjes. Blijf in de buurt terwijl je kind eet, en laat het rustig zitten bij het eten.

Als je kind gezond en gevarieerd eet, zijn extra vitamines 'voor de zekerheid' volgens het Voedingscentrum niet nodig. Voor vitamine D is er wel een apart advies.

Het Voedingscentrum zegt het zo: tot 4 jaar heeft je kind elke dag 10 microgram extra vitamine D nodig voor sterke botten en tanden. Vitamine D krijg je binnen via je eten en via zonlicht, maar voor jonge kinderen is dit niet voldoende. Je kunt druppels of tabletten vitamine D kopen bij de apotheek of drogist. De GroeiGids voegt toe dat dit het hele jaar door geldt, los van hoeveel vitamine D je kind via het eten binnenkrijgt.

Voor sommige kinderen loopt het advies na de vierde verjaardag door. Heeft je kind een donkere of getinte huid, dan ga je volgens het Voedingscentrum ook na de vierde verjaardag door met het geven van vitamine D. De GroeiGids noemt daarnaast kinderen die weinig buiten komen: is je kind ouder dan 4 en komt het weinig buiten of heeft het een donkere huidskleur, blijf dan elke dag 10 microgram extra vitamine D geven.

Krijgt je kind daarnaast vitaminepillen, dan bestaat volgens het Voedingscentrum de kans dat het te veel binnenkrijgt. Van sommige vitamines, zoals vitamine A, kan te veel schadelijk zijn.

Vanaf 1 jaar groeien kinderen minder hard. Het Voedingscentrum noemt het daarom heel normaal dat ze rond deze leeftijd ineens minder om eten vragen of snel vol zitten. Vanaf ongeveer 1,5 jaar kunnen kinderen bovendien angst voor onbekend voedsel ontwikkelen, ook wel voedselneofobie genoemd. Ze worden voorzichtiger en stoppen niet meer alles in hun mond.

Aan iets nieuws wennen kost tijd. Volgens de GroeiGids moeten sommige kinderen iets wel tien tot vijftien keer proeven voordat ze aan de smaak gewend zijn. Dit helpt volgens het Voedingscentrum en de GroeiGids:

• Geef nieuw eten in een kleine portie, samen met iets wat je kind al lust, en vertel hoe het heet.
• Bied bij de maaltijd altijd iets aan dat bekend is en veilig voelt.
• Geef niets anders als je kind daarom vraagt of niet veel wil eten, anders leert het dat er altijd een alternatief is.
• Schep kleine porties op. Meer mag altijd.
• Dwing je kind niet om te eten. Vindt het iets niet lekker, dring dan niet verder aan en probeer het na een paar weken opnieuw.

Eet je kind weinig, maar groeit het goed en maakt het een vrolijke indruk? Dan is er volgens het Voedingscentrum meestal geen reden tot zorg. Eet je kind weinig en twijfel je of het wel goed groeit, neem dan contact op met het consultatiebureau om dit te bespreken. Dat advies geeft het Voedingscentrum ook als je bij het eten het idee hebt dat er iets anders speelt.

De GroeiGids zegt het vergelijkbaar: maak je je zorgen dat je kind te weinig eet of weinig lust, praat er dan over bij de jeugdgezondheidszorg.

• Alles over peuters
• Praten en taal: zo help je je kind