Vliegen en op reis tijdens de zwangerschap: tot welke week en waar je op let

Een harde regel voor iedereen is er niet, want elke maatschappij bepaalt zelf haar grenzen. Toch is er een lijn te herkennen. Bij een eenlingzwangerschap, dus als je een baby verwacht, laten de meeste vliegmaatschappijen je volgens De Verloskundige meestal vliegen tot ongeveer 36 weken. Verwacht je een tweeling, dan kan die grens al eerder liggen, soms al bij 32 weken. Controleer dit daarom altijd vooraf bij je eigen maatschappij, en vergeet daarbij de terugvlucht niet: ook op de terugweg moet je nog binnen de grens vallen.

Houd er rekening mee dat een maatschappij na 32 weken zwangerschap kan zeggen dat je niet meer aan boord mag. Thuisarts.nl adviseert daarom om dit na te vragen voordat je een reis boekt, zodat je niet voor verrassingen komt te staan. De precieze voorwaarden van jouw vlucht zijn altijd leidend.

Wil je zo comfortabel mogelijk reizen, dan is het tweede trimester vaak het fijnste moment. De Verloskundige noemt de periode tussen week 14 en 28 als beste reisperiode, omdat veel zwangeren zich dan het fitst voelen: de misselijkheid van het begin is meestal weg en je buik is nog niet zo groot. Reis je na week 28, bespreek je plannen dan even met je verloskundige.

Naast een maximumweek stellen veel maatschappijen nog een voorwaarde: vanaf een bepaald aantal weken vragen ze een zwangerschapsverklaring. Dat is een verklaring met je uitgerekende datum erop, die je verloskundige voor je kan opstellen. Vanaf welke week zo'n verklaring nodig is en hoe die eruit moet zien, verschilt per maatschappij, dus vraag dit op tijd na.

Belangrijk om te weten is dat een zwangerschapsverklaring iets anders is dan een zogeheten fit-to-fly-verklaring, een verklaring dat je op een bepaald moment gezond genoeg bent om te vliegen. Volgens de KNOV mag een verloskundige die fit-to-fly-verklaring niet afgeven, omdat zij niet kan verklaren dat een zwangere op dat moment gezond genoeg is om te vliegen. Ze kan wel een verklaring geven dat je zwanger bent, met je uitgerekende datum erbij. Ook die is geen garantie dat je daadwerkelijk mag vliegen: de vliegmaatschappij beslist daar uiteindelijk zelf over.

Geef bij het boeken van je vlucht in elk geval door dat je zwanger bent en wat je uitgerekende datum is, en vraag na welke verklaring jouw maatschappij precies wil. Verwacht je meer dan een baby, of had je eerder complicaties in je zwangerschap, overleg dan vooraf met je eigen verloskundige, huisarts of gynaecoloog of reizen op dat moment verstandig is.

Op een langere vlucht zit je lang stil, en lang stilzitten vergroot de kans op trombose: een bloedstolsel dat meestal in een been ontstaat. Bij langer dan ongeveer vier uur stilzitten neemt die kans toe. Blijf daarom in beweging: loop regelmatig door het gangpad of doe oefeningen met je onderbenen en voeten, en sta tijdens een lange vlucht minstens een keer per uur even op om je benen te strekken. Ook steunkousen aan beide benen kunnen de kans op trombose verkleinen, en drink onderweg genoeg water.

De veiligheidsgordel draag je tijdens de zwangerschap altijd onder je buik, over je heupen, en niet dwars over je buik. Zo zit de gordel goed en houd je je buik vrij.

Voel je je tijdens of vlak na een vlucht niet goed, of twijfel je over een klacht? Neem dan meteen contact op met je verloskundige of met het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Denk bijvoorbeeld aan harde buiken of buikpijn, vaginaal bloedverlies of vruchtwaterverlies, of het gevoel dat je baby minder beweegt dan je gewend bent. En omdat je op een vlucht lang stilzit: wordt een kuit pijnlijk, dik, rood of warm, of raak je benauwd en krijg je pijn op de borst, dan kunnen dat tekenen van trombose zijn. Bij twijfel is even bellen altijd beter dan afwachten.

Ga je verder weg, dan is er nog iets extra's om rekening mee te houden. De Verloskundige adviseert om voor een verre reis ruim op tijd langs je verloskundige of de GGD te gaan om te vragen wat je moet doen. Voor reisvaccinaties ga je minimaal zes weken voor vertrek naar een reisarts, en je bereidt dit het liefst zo'n drie maanden van tevoren voor. Vertel daarbij altijd dat je zwanger bent. Het Landelijk Coordinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) verzamelt deze reisadviezen.

Voor sommige bestemmingen is voorzichtigheid geboden. Malaria kan tijdens de zwangerschap gevaarlijk zijn en een miskraam of vroeggeboorte tot gevolg hebben, en niet alle malariapillen zijn veilig in de zwangerschap. Een reis naar een gebied met veel malaria wordt daarom vaak afgeraden. Ook met vaccinaties wordt anders omgegaan: volgens het LCR worden levende, verzwakte vaccins zoals die tegen gele koorts, BMR (bof, mazelen en rodehond) en waterpokken tijdens de zwangerschap liever niet gegeven.

Let ook op het zikavirus. Dit virus kan bij het ongeboren kind ernstige hersenafwijkingen veroorzaken, waaronder microcefalie; volgens het RIVM krijgt ongeveer 6 procent van de baby's van besmette moeders een aangeboren afwijking. Ga daarom voor je reis langs een reizigersadvies- en vaccinatiebureau voor persoonlijk advies over jouw bestemming.

Handig voor onderweg is om een samenvatting van je zwangerschapsdossier mee te nemen, met je uitgerekende datum, bloedgroep en eventuele medische bijzonderheden. Die kan je verloskundige je geven. Voeg daar de contactgegevens van je verloskundige en van het dichtstbijzijnde ziekenhuis op je bestemming aan toe. Dan heb je alles bij de hand als je onderweg toch een vraag of klacht hebt.

De informatie in dit artikel is algemeen en bedoeld om je op weg te helpen. De precieze grenzen en voorwaarden verschillen per vliegmaatschappij en per bestemming, en jouw persoonlijke situatie telt net zo goed mee. Verwacht je meer dan een baby, had je eerder complicaties, of twijfel je gewoon of reizen op dit moment verstandig is, leg het dan voor aan je eigen verloskundige, huisarts of gynaecoloog.

Zij kennen jouw verhaal en kunnen met je meedenken over wat bij jou past. En krijg je onderweg klachten, wacht dan niet af maar neem contact op. Beter een keer te veel gebeld dan een keer te weinig.