Het kinderwensconsult: een gesprek voordat je zwanger wordt

Een kinderwensconsult is een afspraak voordat je zwanger bent. Je komt er verschillende namen voor tegen: kinderwensconsult, kinderwensspreekuur of preconceptieconsult. Volgens De Verloskundige hebben veel verloskundigenpraktijken een kinderwensspreekuur. Je krijgt daar informatie en advies over vruchtbaarheid en over wat in jouw situatie belangrijk is voor een gezonde zwangerschap.

Heb je een partner, dan kan die mee. De Verloskundige schrijft dat het preconceptieconsult bedoeld is voor jou en je partner samen. Het gesprek kan dan over jullie allebei gaan, bijvoorbeeld als een van jullie met schadelijke stoffen werkt of alcohol drinkt. Leefstijl komt dus ook aan bod, maar daarover lees je meer in ons artikel over zwanger worden; hier gaat het om de medische kant.

Probeer je al een tijd zwanger te worden en lukt het niet, dan kun je volgens De Verloskundige ook voor een kinderwensconsult terecht.

Volgens Thuisarts.nl kun je een afspraak maken met je huisarts of een verloskundige als je zwanger wilt worden. Die kan je advies geven en je vragen beantwoorden. Is er meer nodig, dan kan de verloskundige jullie volgens De Verloskundige doorverwijzen naar de huisarts of een gynaecoloog. Heb je een ziekte, dan ga je volgens Thuisarts.nl soms ook naar de specialist, bijvoorbeeld als je medicijnen aangepast moeten worden.

Over de kosten: volgens een rapport van Zorginstituut Nederland uit 2024 valt een preconceptieconsult onder de basisverzekering als je zelf met een kinderwens en een eigen zorgvraag komt. Algemene voorlichting aan een groep valt er niet onder. Bij de huisarts telt het consult volgens dat rapport niet mee voor je eigen risico. Bij de verloskundige, en bij een gynaecoloog of erfelijkheidsarts na een verwijzing, geldt het eigen risico volgens het rapport wel. Je zorgverzekeraar kan volgens de Rijksoverheid bepaalde zorg uitzonderen van het eigen risico. Vraag daarom vooraf na bij je huisarts, verloskundige of zorgverzekeraar wat je zelf betaalt.

Volgens De Verloskundige kan de huisarts bij een kinderwens:

• je medische voorgeschiedenis met je bespreken: waar moet je rekening mee houden bij een zwangerschap?
• beoordelen of je medicijnen veilig zijn als je zwanger wordt, of ze aanpassen
• met je bespreken of er mogelijk erfelijke aandoeningen in je familie zijn
• leefstijladviezen geven voor een gezonde zwangerschap
• onderzoek naar mogelijke vruchtbaarheidsproblemen inzetten
• je doorverwijzen naar een gynaecoloog of vruchtbaarheidsarts

Iedereen met een kinderwens kan een afspraak maken. Thuisarts.nl noemt daarnaast een aantal situaties waarin je vóór een zwangerschap extra stappen zet:

• Je hebt een ziekte, zoals diabetes, hoge bloeddruk, een schildklier die te snel of te langzaam werkt, epilepsie, trombose, astma, een depressie, angststoornis, bipolaire stoornis of psychoses. Maak dan een afspraak met je huisarts als je zwanger wilt worden. Je krijgt extra adviezen om je zwangerschap goed voor te bereiden.
• Je gebruikt medicijnen. Vertel je arts en de apotheek dat je zwanger wilt worden.
• Jij of je partner heeft een erfelijke ziekte of is drager van een erfelijke ziekte, iemand in jullie families heeft een erfelijke ziekte, of jullie zijn familie van elkaar. Maak dan een afspraak met je huisarts voordat je probeert kinderen te krijgen.
• Jij of je partner heeft de laatste jaren met veel mensen seks gehad. Dan heb je misschien een soa zonder dat je het weet, zoals chlamydia, hiv of hepatitis B. Laat je dan testen op soa voordat je zwanger bent. Heb je een soa, dan kun je behandeld worden.

Gebruik je medicijnen, dan adviseert Thuisarts.nl om je arts en de apotheek te vertellen dat je zwanger wilt worden. Vaak krijg je dan minder van het medicijn, of een medicijn dat veiliger is voor de zwangerschap. Volgens De Verloskundige kan de huisarts beoordelen of je medicatie veilig is als je zwanger wordt, of de medicatie aanpassen.

Stop niet op eigen houtje: wil je stoppen met een medicijn, bespreek dat dan eerst met je arts, schrijft Thuisarts.nl. Meer hierover lees je in ons artikel over medicijnen en een kinderwens.

Volgens Thuisarts.nl worden de meeste kinderen in Nederland gezond geboren. Er is altijd een kleine kans op een kind met een erfelijke ziekte, ook als je zelf gezond bent. Die kans is groter in de situaties hierboven, en ook als jij en je partner of jullie (voor)ouders komen uit een gebied, dorp of groep waar sommige erfelijke ziektes vaker voorkomen.

Horen jullie misschien bij een of meer van die groepen en willen jullie weten of je inderdaad meer kans hebt? Dan raadt Thuisarts.nl aan een afspraak met je huisarts te maken, ook als er geen erfelijke ziekte in je familie voorkomt. Het liefst doe je dat voordat je probeert kinderen te krijgen.

De huisarts bespreekt met jullie of je misschien meer kans hebt op een kind met een erfelijke ziekte. Is dat zo, dan kun je erover nadenken of je je genen wilt laten onderzoeken. Dat heet DNA-onderzoek. Meestal stuurt de huisarts je daarvoor door naar de erfelijkheidsarts (klinisch geneticus). Heel soms kan je huisarts of verloskundige het onderzoek zelf regelen.

Niet bij alle ziektes is onderzoek mogelijk. Sommige erfelijke ziektes ontstaan door een fout in één gen, en die is met DNA-onderzoek te vinden. Van veel ziektes die vaker in een familie voorkomen, is volgens Thuisarts.nl niet precies bekend hoe ze ontstaan. Erfelijkheid in jouw familie en die van je partner kun je volgens De Verloskundige ook met de verloskundige bekijken. Soms is er iets in de genen dat invloed heeft op de zwangerschap. Dan kan er hulp nodig zijn bij het zwanger worden, of extra controles tijdens de zwangerschap.

Tegen een paar infectieziektes kun je je vóór de zwangerschap laten inenten. Heb je als kind geen prik tegen rode hond gehad, dan adviseert Thuisarts.nl de prik te halen voordat je zwanger probeert te worden. In de 4 weken na die prik mag je nog niet zwanger worden.

Heb je als kind geen waterpokken gehad? Volgens Thuisarts.nl is het belangrijk dat je geen waterpokken krijgt als je zwanger bent. Dat kan ernstig zijn: je kunt een longontsteking krijgen, en er is een heel kleine kans dat je baby afwijkingen krijgt. Een prik tegen waterpokken kan voordat je zwanger wordt. Ook na die prik mag je 4 weken nog niet zwanger worden. Ben je eenmaal zwanger, dan kun je de prik niet meer krijgen; het RIVM schrijft dat het vaccin niet geschikt is voor zwangeren.

In Europees Nederland zit de waterpokkenprik niet in het Rijksvaccinatieprogramma; je kunt je op eigen verzoek laten inenten. Het RIVM noemt vrouwen met een zwangerschapswens die nog nooit waterpokken hebben gehad als groep voor wie de prik nuttig kan zijn. Voor de beste bescherming krijg je volgens het RIVM twee prikken, de tweede enkele weken tot maanden na de eerste. Over de kosten schrijft het RIVM: de prik wordt alleen vergoed voor mensen uit medische risicogroepen, en daarvoor heb je een artsenverklaring nodig. Laat je je om andere redenen inenten, dan betaal je de prik zelf. Overleg volgens het RIVM eerst met je huisarts of de prik nodig en mogelijk is.

• Alles over kinderwens
• Hoe lang duurt zwanger worden?
• Zwanger worden: waar begin je?
• Foliumzuur