Medicijnen en een kinderwens: bespreek het vooraf

Volgens Lareb is het bij een kinderwens verstandig om goed naar je medicijngebruik te kijken en de voordelen van behandelen af te wegen tegen de mogelijke nadelen voor moeder en kind, het liefst al vóór een zwangerschap. Gebruik je vaste medicijnen, dan is het advies van Lareb om je kinderwens in een vroege fase te bespreken met de arts die je behandelt. Dan is er tijd om te beslissen of je je medicijn kunt blijven gebruiken, of dat je beter kunt overstappen op een ander middel.

Thuisarts.nl zegt het zo: vertel je arts en de apotheek dat je zwanger wilt worden. Vaak krijg je dan minder van het medicijn, of een medicijn dat veiliger is voor de zwangerschap. Heb je een ziekte zoals diabetes, hoge bloeddruk, een schildklier die te snel of te langzaam werkt, epilepsie, trombose, astma, een depressie, een angststoornis, een bipolaire stoornis of psychoses? Maak dan volgens Thuisarts.nl een afspraak met je huisarts als je zwanger wilt worden. Soms ga je ook naar de specialist in het ziekenhuis, bijvoorbeeld als je medicijnen aangepast moeten worden.

Bij medicijnen tegen epilepsie adviseert Thuisarts.nl om je wens minstens 1 jaar van tevoren te bespreken met de arts die je epilepsie behandelt.

Uit voorzorg met alles stoppen is een begrijpelijke reflex, maar de bronnen raden het af. Lareb schrijft: bespreek het gebruik van geneesmiddelen altijd met je verloskundige, huisarts of apotheker, en beslis niet zelf om zomaar te stoppen of te starten. Volgens De Verloskundige kan zomaar stoppen schadelijk zijn voor je gezondheid, en daardoor misschien ook risico's geven voor de zwangerschap.

Soms is het volgens Lareb juist belangrijk om een medicijn te blijven gebruiken, bijvoorbeeld bij een chronische ziekte zoals diabetes. Als bepaalde ziektes niet of niet goed behandeld worden, kan dat negatieve gevolgen hebben voor moeder en kind. Het is belangrijk dat de ziekte goed onder controle is op het moment dat je zwanger wordt.

Thuisarts.nl geeft twee voorbeelden. Medicijnen tegen angst en depressie kun je vaak beter blijven slikken als je zwanger bent. Als je stopt, is er kans dat je angsten of depressies terugkomen of erger worden. Opeens stoppen kan niet: dan kun je erge ontwenningsverschijnselen krijgen. Bespreek met je arts of je kunt doorgaan. Wil je stoppen, dan maak je samen met je arts een plan om steeds minder te gaan gebruiken. Thuisarts.nl noemt ook een nadeel van doorgaan: er is een kans dat de medicijnen invloed hebben op de ontwikkeling van je baby. Voor de zekerheid geeft de arts je daarom zo weinig mogelijk van het medicijn.

Over epilepsie schrijft Thuisarts.nl: stop nooit uit jezelf met je epilepsie-medicijnen, want je hebt dan een grotere kans op een aanval. Bespreek dit altijd met de arts die je epilepsie behandelt.

Bij elke zwangerschap, ook zonder medicijnen, is er volgens Lareb een risico van 10 tot 15% op een miskraam en een risico van 2 tot 4% op een baby met een aangeboren afwijking. De informatie van Lareb gaat over de vraag of die risico's groter worden door een medicijn.

Het ene geneesmiddel is daarbij veiliger dan het andere. Sommige zijn goed onderzocht en mag je in de zwangerschap gebruiken, andere geven mogelijke risico's voor het kind en mag je dan niet gebruiken. Van veel geneesmiddelen is het risico nog niet bekend. Lareb schrijft ook dat een schadelijk geneesmiddel niet altijd tot schade leidt. Dat hangt onder meer af van hoeveel ervan bij het kind terechtkomt en van het moment in de zwangerschap. Wat dat voor jouw medicijn betekent, bepaal je niet zelf, maar bespreek je met je arts of apotheker.

Ook wat je zonder recept koopt, telt mee. Thuisarts.nl adviseert bij een kinderwens geen medische crème of zalf te gebruiken, en geen medicijnen die je zonder recept kunt kopen. Alleen paracetamol mag je volgens Thuisarts.nl gebruiken zonder overleg met je arts.

Ben je zwanger, dan schrijft Thuisarts.nl: wil je met een medicijn beginnen of stoppen, bespreek het altijd eerst met je arts. Ook als je het zelf bij een drogist of winkel hebt gekocht. Volgens De Verloskundige zijn niet alle zelfzorgmedicijnen veilig in de zwangerschap of als je borstvoeding geeft; bij twijfel kun je altijd overleggen met je verloskundige of huisarts.

Tijdens de zwangerschap mag paracetamol volgens Thuisarts.nl, en De Verloskundige noemt het dan de eerste keus als je een pijnstiller nodig hebt. Let er volgens De Verloskundige op dat je paracetamol zonder cafeïne en zonder codeïne neemt, lees in de bijsluiter hoeveel je mag innemen en neem er zo weinig mogelijk van. Wil je paracetamol langer dan een paar dagen slikken, of een andere pijnstiller, vraag dan volgens Thuisarts.nl eerst aan je verloskundige of huisarts of dat mag. Ook De Verloskundige raadt overleg aan als je langere tijd paracetamol nodig hebt of als het niet genoeg helpt tegen de pijn.

Ook medicijnen van de man van wie het zaad komt, kunnen een rol spelen. Volgens Lareb is daar nog weinig onderzoek naar gedaan. Wel hebben sommige geneesmiddelen invloed op de vruchtbaarheid van de man, waardoor het lang kan duren of niet kan lukken om zwanger te worden. Soms is dat effect blijvend, in andere gevallen herstelt de vruchtbaarheid zich in de maanden nadat hij met het middel is gestopt. De meeste geneesmiddelen hebben volgens Lareb geen gevolgen voor de vruchtbaarheid van de man.

Thuisarts.nl en Lareb leggen een andere nadruk. Thuisarts.nl schrijft dat sommige medicijnen schade kunnen geven aan zaadcellen, en dat daarom ook mannen met sommige medicijnen moeten stoppen als ze een kind willen. Ook voor hem geldt volgens Thuisarts.nl dat hij stoppen eerst met zijn arts bespreekt. Lareb schrijft dat de zaadcel zich ontwikkelt in de drie maanden voor de zwangerschap en dan beschadigd kan raken door invloeden van buitenaf. Een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen bij het kind ziet Lareb tot nu toe niet, al is dat nog weinig onderzocht. In de bijsluiter van sommige geneesmiddelen staat het advies om anticonceptie te gebruiken, en dat nog minstens 3 maanden door te doen na het stoppen. Volgens Lareb is dat vooral uit voorzorg. Bij een actieve kinderwens bespreek je het gebruik van zulke middelen met een arts of apotheker.

Lukt zwanger worden niet en gebruikt de man medicijnen? Dan kun je dat volgens De Verloskundige bespreken met je huisarts; Lareb noemt een arts of apotheker. Medicijnen die de vader gebruikt nadat de zwangerschap is ontstaan, hebben volgens Lareb geen invloed op het kind. Een condoom is daarvoor niet nodig.

Moeders van Morgen, een onderdeel van Bijwerkingencentrum Lareb, is het kenniscentrum voor geneesmiddelgebruik bij een kinderwens, in de zwangerschap en tijdens de borstvoeding. Via de zoekbalk op de site zoek je per geneesmiddel of vaccinatie informatie over de veiligheid op. Heb je daarna nog een vraag, dan kun je de informatieservice van Lareb mailen of bellen.

Hier kun je terecht voor een gesprek:

• De arts die je medicijn heeft voorgeschreven: daarmee overleg je of er aanpassingen nodig zijn (De Verloskundige)
• Je huisarts of een verloskundige: daar kun je een afspraak maken als je zwanger wilt worden (Thuisarts.nl), bij een verloskundige ook voor een kinderwensspreekuur (De Verloskundige)
• Je apotheek: daar kun je vragen over medicijnen altijd stellen (De Verloskundige)

• Alles over kinderwens
• Hoe lang duurt zwanger worden?
• Zwanger worden: waar begin je?
• Foliumzuur