Wat mag je niet eten als je zwanger bent?

Het Voedingscentrum adviseert om geen rauw vlees te eten, zoals tartaar, carpaccio en halfdoorbakken biefstuk, tenzij het goed verhit is. Hetzelfde geldt voor rauwe vleeswaren zoals filet américain, ossenworst, salami en rauwe ham. Goed verhitten is dus de sleutel: door koken, bakken of braden worden bacteriën en parasieten in het vlees gedood.

Waarom dat advies er is, legt Thuisarts.nl uit. In rauw vlees kan de parasiet toxoplasmose zitten, die schadelijk kan zijn voor de baby. Ook het RIVM noemt vleeswaren, filet américain en paté als producten waarin de listeriabacterie kan voorkomen, en geeft aan dat verhitting door koken, bakken of braden die bacterie doodt.

Voor lever geldt een apart advies. Het Voedingscentrum raadt aan geen lever te nemen, omdat dit te veel vitamine A bevat. Leverproducten zoals leversmeerworst hoef je niet helemaal te laten staan, maar het advies is om die te beperken tot maximaal 1 boterham per week.

Vis is tijdens je zwangerschap prima en zelfs waardevol, maar een paar soorten kun je beter overslaan. Het Voedingscentrum raadt aan om bepaalde vissoorten te vermijden vanwege verhoogde gehalten aan schadelijke stoffen. Ook adviseert het Voedingscentrum om geen rauwe schaal- en schelpdieren te eten, tenzij die goed verhit zijn.

Thuisarts.nl voegt daaraan toe dat je rauwe vis beter kunt laten staan, zoals sushi of zalm in vacuümverpakking. En het RIVM noemt gerookte vis als een van de producten waarin de listeriabacterie kan voorkomen. Goed verhitte vis, zoals een gebakken of gekookt visje, valt buiten deze adviezen.

Kaas kan grotendeels gewoon, maar rauwmelkse kaas vraagt om oplettendheid. Volgens Thuisarts.nl kun je beter geen rauwe melk van de boerderij drinken. Diezelfde rauwe melk kan ook in kazen als brie, camembert en vacherin zitten; op het etiket herken je dat aan de woorden au lait cru. In rauwe melk kan de listeriabacterie voorkomen, die schadelijk kan zijn voor de baby.

Het RIVM legt uit waarom dat belangrijk is. Zwangeren hebben een grotere kans om na besmetting met listeria ziek te worden, en het advies is om risicoproducten te vermijden. Daarbij noemt het RIVM onder meer zachte (schimmel)kaas van rauwe melk, gerookte vis, vleeswaren, filet américain, paté en kant-en-klaarproducten zoals rauwkostsalades. Een listeria-infectie kan volgens het RIVM leiden tot een miskraam of vroeggeboorte en tot ernstige ziekte van de baby. Het geruststellende: verhitting door koken, bakken of braden doodt de bacterie.

Let daarom goed op hoe je je voelt. Krijg je na het eten van een mogelijk besmet product griepachtige klachten, zoals flinke koorts, hoofdpijn, spierpijn, gewrichtspijn of rugpijn? Neem dan contact op met je verloskundige of huisarts. Volgens het RIVM kunnen dit tekenen van een listeriabesmetting zijn, en soms beginnen de klachten met buikgriepachtige verschijnselen zoals diarree. Ben je in het derde trimester, dan adviseert het RIVM om dit aan je huisarts te vertellen.

Tot slot het ei. Thuisarts.nl adviseert om geen producten met rauwe eieren te eten, zoals zelfgemaakte mayonaise. Een gekookt of goed gebakken ei kan gewoon.

Naast rauwe producten zijn er een paar dingen waar vooral de hoeveelheid telt. Voor cafeïne houdt het Voedingscentrum een grens aan van maximaal 2 kopjes koffie per dag, oftewel maximaal 200 mg cafeïne per dag. Thuisarts.nl adviseert eveneens niet meer dan 2 kopjes koffie per dag, en geeft aan dat te veel cafeïne de kans vergroot dat de baby klein is bij de geboorte. Houd er rekening mee dat cafeïne ook in thee, cola en energiedrank zit.

Bij alcohol is het advies het meest terughoudend. Thuisarts.nl stelt dat een beetje alcohol al schadelijk kan zijn voor de baby. Voor drop en zoethout houdt het Voedingscentrum een grens aan van niet meer dan 8 dropjes per dag.

Ook een enkele kruidenthee staat op de lijst om over te slaan. Thuisarts.nl adviseert om bepaalde kruidenthee niet te drinken, zoals thee van komkommerkruid, kleinhoefblad, smeerwortel, kruiskruid en crotalaria. Twijfel je over een specifieke theesoort? Kijk dan op de verpakking of vraag het na bij je verloskundige.

Dit overzicht geeft de grote lijnen weer, maar het is geen vervanging van persoonlijk advies. Elke zwangerschap is anders, en soms spelen er extra dingen mee. Twijfel je over een bepaald product, of heb je klachten die je niet vertrouwt, overleg dan altijd met je eigen verloskundige, huisarts of gynaecoloog.

Het fijne is dat verreweg de meeste dingen gewoon kunnen. Door een handjevol producten tijdelijk te laten staan en rauwe ingrediënten goed te verhitten, kun je met een gerust hart blijven genieten van gevarieerd en lekker eten.