Welke echo wanneer? Een overzicht van de onderzoeken in de eerste helft

Ouderatlas-redactie · gepubliceerd

In de eerste helft van je zwangerschap komen verschillende echo's en de NIPT voorbij, elk met een eigen doel en een eigen moment. In dit overzicht zetten we op een rij welk onderzoek wanneer plaatsvindt, wat het inhoudt en dat je bij elk zelf beslist of je meedoet.

Klei-illustratie van een echo-probe naast een kleine monitor met een zachte ronde vorm op het scherm

In het kort

  • Volgens PNS.nl (RIVM) worden in Nederland drie prenatale screeningen aangeboden: de NIPT, de 13-wekenecho en de 20-wekenecho. Het is een aanbod, geen verplichting.
  • De termijnecho staat daar los van en vindt meestal rond de tiende week plaats; die echo bepaalt via het opmeten van je baby je uitgerekende datum.
  • De NIPT is een bloedonderzoek dat kan vanaf 10 weken; je betaalt er niets voor en kiest zelf of je het wilt.
  • De 20-wekenecho kun je laten doen van week 18 tot week 21, bij voorkeur in week 19, en is gratis.
  • Volgens De Verloskundige (KNOV) bel je je verloskundige altijd bij vaginaal bloedverlies, ook zonder buikpijn, en meteen bij helderrood of plotseling veel bloed. Twijfel je of maak je je zorgen over andere klachten, zoals aanhoudende buikpijn? Bel dan je verloskundige en wacht niet op een geplande echo.

Termijnecho, NIPT, 13-wekenecho, 20-wekenecho: in de eerste maanden komen er heel wat namen voorbij, en het is niet altijd meteen duidelijk wat elk onderzoek precies doet of wanneer het aan de beurt is. Ze hebben ook een verschillend doel. De termijnecho draait om je datum, terwijl de screeningen kijken naar de ontwikkeling van je baby.

In dit artikel lopen we ze in volgorde langs, zodat je weet wat je ongeveer wanneer kunt verwachten. Bij alle onderzoeken geldt hetzelfde: het is een aanbod en jij beslist zelf of je meedoet. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch advies. Wat in jouw situatie past, bespreek je altijd met je eigen verloskundige of gynaecoloog.

De termijnecho: rond week 10 je datum bepalen

De termijnecho is meestal de eerste echo die je krijgt en vindt volgens De Verloskundige (KNOV) rond de tiende week van de zwangerschap plaats. Dit onderzoek is bedoeld om te bepalen hoe lang je precies zwanger bent. Door je baby op te meten, wordt je uitgerekende datum berekend.

De termijnecho hoort niet bij de drie prenatale screeningen die naar afwijkingen kijken; het is een echo om je zwangerschap goed te dateren. Voor veel aanstaande ouders is het daarnaast een bijzonder moment, omdat je je baby dan vaak voor het eerst in beeld ziet. Wat de termijnecho precies voor jou betekent en hoe die bij jou geregeld is, bespreek je met je eigen verloskundige.

De NIPT: een bloedonderzoek vanaf 10 weken

De NIPT is volgens PNS.nl (RIVM) een bloedonderzoek, waarbij bloed uit je arm wordt afgenomen. De test kan vanaf 10 weken zwangerschap en zoekt naar aanwijzingen voor chromosoomafwijkingen, zoals het downsyndroom, het edwardssyndroom en het patausyndroom. Het is een van de drie screeningen die je in Nederland worden aangeboden.

Je betaalt niets voor de NIPT en ook niet voor het uitgebreide gesprek met de verloskundige of gynaecoloog waarin je alles rustig kunt bespreken. Je kiest helemaal zelf of je de NIPT wilt. In dat gesprek hoor je meer over wat de test wel en niet kan, zodat je een keuze maakt die bij jou past.

De 13-wekenecho: alleen binnen de IMITAS-studie

De 13-wekenecho is volgens PNS.nl (RIVM) een echo-onderzoek naar lichamelijke afwijkingen en kan gedaan worden van 12 weken en 3 dagen tot en met 14 weken en 3 dagen zwangerschap. Het is de tweede van de drie screeningen die in de eerste helft van de zwangerschap aan bod komen.

In Nederland kun je op dit moment alleen voor de 13-wekenecho kiezen als je meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS-studie. Het onderzoek is gratis en ook hier bepaal je zelf of je het wilt. Je verloskundige of gynaecoloog kan je vertellen of en hoe je in jouw situatie aan die studie kunt deelnemen.

De 20-wekenecho: tussen week 18 en 21

De 20-wekenecho is volgens PNS.nl (RIVM) geen pretecho, maar een medisch onderzoek naar lichamelijke afwijkingen bij je kind. Je kunt hem laten doen van week 18 tot week 21 van de zwangerschap, bij voorkeur in week 19. Het is de derde screening en voor veel ouders een indrukwekkend moment, omdat je je kindje dan uitgebreid in beeld ziet.

Ook voor de 20-wekenecho en het bijbehorende gesprek betaal je niets, en je kiest zelf of je dit onderzoek wilt. Wil je vooraf weten wat er allemaal bekeken wordt of twijfel je over de keuze, bespreek dat dan gerust met je verloskundige. Zij neemt de tijd om je vragen te beantwoorden.

Twijfel of klachten? Wacht niet op de volgende echo

De onderzoeken staan op vaste momenten gepland, maar tussen twee afspraken door kun je natuurlijk vragen of klachten hebben. Wacht in dat geval niet af tot de volgende echo, maar neem contact op met je eigen verloskundige. Daar is zij voor, ook voor de kleine dingen waar je je zorgen over maakt.

Volgens De Verloskundige (KNOV) bel je bij vaginaal bloedverlies altijd je verloskundige, ook als je geen buikpijn hebt. Bij helderrood of plotseling veel bloedverlies bel je altijd direct. Maak je je zorgen over andere klachten, bijvoorbeeld aanhoudende buikpijn, wacht dan ook niet af maar neem contact op met je verloskundige. Zij kan met je meedenken en je vertellen wat verstandig is.

Veelgestelde vragen

Moet ik al deze onderzoeken laten doen?
Nee. De NIPT, de 13-wekenecho en de 20-wekenecho zijn volgens PNS.nl (RIVM) een aanbod, geen verplichting. Je beslist bij elk onderzoek zelf of je het wilt. Ook de termijnecho bespreek je met je eigen verloskundige. Twijfel je over een keuze, leg je vragen dan gerust aan haar voor.
Wat is het verschil tussen de termijnecho en de screeningen?
De termijnecho vindt meestal rond de tiende week plaats en bepaalt via het opmeten van je baby je uitgerekende datum. De NIPT, 13-wekenecho en 20-wekenecho zijn screeningen die kijken naar aanwijzingen voor afwijkingen. Ze hebben dus een ander doel.
Kost de NIPT of de 20-wekenecho geld?
Volgens PNS.nl (RIVM) betaal je niets voor de NIPT en het bijbehorende uitgebreide gesprek, en ook niets voor de 20-wekenecho en het gesprek daarover. Bij alle onderzoeken kies je zelf of je meedoet.
Kan ik ook de 13-wekenecho laten doen?
Volgens PNS.nl (RIVM) kun je in Nederland alleen voor de 13-wekenecho kiezen als je meedoet aan de wetenschappelijke IMITAS-studie. De echo kan van 12 weken en 3 dagen tot en met 14 weken en 3 dagen, is gratis en je kiest zelf of je meedoet. Je verloskundige vertelt je meer.
Is de 20-wekenecho een pretecho?
Nee. Volgens PNS.nl (RIVM) is de 20-wekenecho geen pretecho, maar een medisch onderzoek naar lichamelijke afwijkingen bij je kind. Je kunt hem laten doen van week 18 tot week 21, bij voorkeur in week 19.

Waar dit bij hoort in je zwangerschap

Dit speelt vooral in deze weken. Ga naar de week waarin jij nu zit:

Verder lezen

Bronnen en verantwoording

Deze informatie is algemeen van aard en op basis van breed gedeelde, publieke voorlichting. Ze vervangt geen persoonlijk advies. Heb je vragen of zorgen over je zwangerschap, neem dan altijd contact op met je eigen verloskundige, huisarts of gynaecoloog.